خداحافظ فیله؟

Gerasimenko

سطح‌نشین فیله پس از پایان یافتن باتری‌هایش، یعنی فقط سه روز بعد از فرود بر دنباله‌دار ۶۷p/ چریوموف گراسیمنکو به ‌خوابی هفت ماهه فرورفت تا این‌که در ۱۳ژوئن/۲۳خرداد با ذخیره‌ی کافی انرژی خورشیدی دوباره از خواب برخواست و در پیامی ۸۵ ثانیه‌ای بیداری خود را اعلام کرد. اما ۹جولای/۱۸ تیر برای آخرین بار با فضاپیمای رزتا تماس گرفت و معلوم نیست که چرا دوباره این سطح‌نشین از کار افتاده است. البته فیله اصلاً‌ در شرایط مناسبی نیست چراکه یکی از گیرنده‌هایش کاملاً از کار افتاده و یکی از دو فرستنده‌اش دچار مشکل شده است. دانشمندان دیگر امیدی به دریافت پیام از این سطح‌نشین ندارند.

نزدیک‌تر شدن فضاپیمای رزتا به دنباله‌دار هم بی‌فایده بوده است و بیش از این نمی‌توان برای برقراری ارتباط با فیله خطر کرد. اکنون رزتا در مداری متفاوت دور دنباله‌دار قرار گرفته است تا بخش جنوبی آن را بررسی کند؛ بخشی که تا همین چند وقت پیش در تاریکی محض بود. البته در این حالت اطلاعات بیشتری درباره‌ی گراسیمنکو به‌دست می‌آید اما برقراری ارتباطش با فیله دشوارتر خواهد شد.

دنباله‌دار یخی گراسیمنکو، متولد دنیای آشفته و اولیه‌ی منظومه‌ی شمسی (بیش از ۴/۵ میلیارد سال پیش) سطحی پر گودال دارد درحالی‌که ۷۵ درصد درون آن تُهی است. این جرم آسمانی سرشار از مولکول‌های آلی است، آن‌قدر که اگر مهمان سیاره‌ای مناسب شود، به‌سادگی می‌تواند نقشی اساسی در تبدیل فرآیندهای شیمیایی بازی کند و آغازگر حیات به آن‌گونه که ما می‌شناسیم باشد.

زمانی‌که فیله بر دنباله‌دار فرود آمد پاهایش در لایه‌ای نرم به عمق تقریباً ۲۰ سانتی‌متر فرورفت و دو مرتبه، بیش از یک کیلومتر، روی دنباله‌دار بالا و پایین جست. درحین جست‌وخیز روی گودال بزرگی افتاد که مسیرش را تغییر داد و به آخرین مکان برای فیله روی دنباله‌دار تبدیل شد. البته این فرود با همه‌ی شرایطی که پیش آمد، خوب بود و بدتر از این هم می‌توانست باشد، می‌گویید چطور؟ درنظر بگیرید که شاید فیله بر بخش تاریک دنباله‌دار، جایی‌که در آن زمان هیچ‌ طرح یا نقشه‌ای از آن در دست نبود، فرود می‌آمد. در این حالت ردگیری سطح‌نشین بسیار دشوار می‌شد و شاید دانشمندان این پروژه باید می‌پذیرفتند که فیله کاملاً از دست رفته است و هیچ‌ تصویری به زمین ارسال نخواهد کرد. 

ستاره‌ها پشت صخره‌هایی می‌درخشند که بر محل فرود فیله سایه‌ انداخته‌اند. امتیاز تصویر: SCIENCE/ESA

ستاره‌ها پشت صخره‌هایی می‌درخشند که بر محل فرود فیله سایه‌ انداخته‌اند. امتیاز تصویر: SCIENCE/ESA

پس از فرود هفت دوربین کاوش‌گر از سطح پُرشکاف دنباله‌دار تصاویر پانوراما گرفتند. در این تصاویر آثار فرسایش بر صخره‌هایی با شیب زیاد مشهود بود. البته شانس هم نقش بسیار زیادی در موفقیت این مأموریت داشت. هنگامی‌که فیله برای نخستین‌ بار به دنباله‌دار برخورد کرد، مواد سطحی را به پیرامون پراکنده کرد. برخی از این مواد لابه‌لای ابزاری که آن را «COSAC» می‌نامند فرورفت و آن‌قدر داغ شد که به مرحله‌ی تبخیر رسید. هنگامی‌که فیله در جست‌وخیزش به ارتفاع ۱۵۰ متری بالاتر از سطح رسید، COSAC بخار این مواد را درون خود کشید. نتیجه این شد که فیله به‌علّت همین اتفاق تصادفی آب، کربن مونو‌اکسید و ۱۴ نوع ترکیب آلی شیمیایی یافت که چهار ترکیب از میان آن‌ها پیش از این در هیچ دنباله‌داری شناسایی نشده بود. از دیگر یافته‌های فیله اندازه‌گیری دقیق دمای سطحی دنباله‌دار بود که بین منفی ۱۴۳ درجه‌ی سانتی‌گراد تا منفی ۱۸۳ درجه‌ متغیر است. 

«ایان رایت، Ian Wright» یکی از محققان ارشد این پروژه می‌گوید: «اگر شما این مواد آلی را روی سطحی سیاره‌ای ابتدایی مانند زمین قرار بدهید و به آن مقدار مناسبی گرما و هرچه که نیاز دارد برسانید، می‌توان گفت که با موفقیت توانسته‌اید پایه‌های حیات را در این سیاره بگذارید». 

شاید فیله برای آخرین بار پیام‌هایش را به فضاپیمای رُزتا فرستاده باشد و ما دیگر خبری از او نشنویم. اما دانشمندان با همین اطلاعات کامل‌ترین تصویر ممکن از این دنباله‌دار را به‌دست آورده‌اند.

درباره نویسنده

166مطلب نوشته است .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress