مرور کتاب: فرهنگ‌نامه‌ی نجوم و فضا

فرهنگ‌نامه‌ی نجوم و فضا

  • نویسندگان: هیشر کوپر،نایجل هنبست
  • سر ویراستار علمی: بابک امین‌تفرشی
  • مترجم: شادی حامدی‌آزاد
  • نویسندگان و مترجمان همکار: پوریا ناظمی، آیرین شیوایی
  • عکاسان داخلی: عکاسان داخلی: بابک امین تفرشی، اشین دانیلی ذکریان، هاتف همایی، امیرحسین ابوالفتح، علیرضا وفا، همایون یگانه
  • ناشر: نشر طلایی
  • سال انتشار: چاپ نخست زمستان سال ۱۳۸۸
  • تعداد صفحه: ۳۲۰

« اخترشناسی یا نجوم، دنیای پر رمز و رازی است که به ظاهر با زندگی روزمره ما ارتباطی ندارد و فقط ذهن‌های کنجکاو را به خود جلب می کند. اما زمین و هرچه در این سیاره خرد است، با کیهان عظیم اطراف آن ارتباط دارد. در حالی که جایی آرام نشسته‌اید و این نوشته را می‌خوانید، با سرعتی بیشتر از هواپیمای جت در حال گردش به دور مرکز زمین هستید. از سوی دیگر، زمین ما را با سرعتی صد برابر تندتر از سرعت صوت، در فضا به دور خورشید می‌گرداند!»

جملات بالا، جملات مقدمه‌ی فرهنگ‌نامه‌ی نجوم و فضا است که بی‌شک یکی از بهترین منابع نجومی به زبان فارسی است. این کتاب به معرفی و توضیح بخش‌های گوناگون نجوم پرداخته است و آن‌چه آن را از دیگر کتاب‌های نجومی مجزا می‌کند، بخش‌هایی مانند: نجوم اسلامی-ایرانی و استفاده از تصاویر عکاسان ایرانی و …  است که مترجم و نویسندگان همکار این کتاب به آن افزوده‌اند. از سویی تلاش شده است تا فرهنگ‌نامه به آخرین اکتشافات و تازه‌ترین مطالب علمی تا زمان انتشار مجهز باشد. در فصل‌های انتهایی کتاب هم، بخش‌هایی با عنوان گاهشمار نجوم و فضا، واژه‌نامه، نمایه‌های موضوعی و کاوش در اینترنت به کتاب ضمیمه شده است تا مجموعه‌ای کامل و در نوع خود منحصر به فرد در اختیار منجمان آماتور علاقه‌مند قرار بگیرد.

بخش‌های گوناگون این کتاب عبارت‌اند از:

  • تاریخ نجوم
  • مشاهده‌ی کیهان
  • کاوش فضا
  • سیاره‌ها و قمرها
  • ستارگان
  • کهکشا‌ن‌ها و ورای آن‌ها
  • اخترشناسی آماتوری

درباره نویسنده

166مطلب نوشته است .

  • سیما قاسمی

    خانم حامدی عزیز

    ممنون از پاسخ مفصلی که دادید. اما گویا نکته ی اصلی حرفهای من مورد توجه قرار نگرفته است.
    وقتی شما دایره المعارفی را ترجمه می کنید که هیچ. اما اگر به آن بخش هایی هم اضافه می کنید باید دقت بسیاری به خرج دهید. من این را در تجربه ی همکاری با دایرهالمعارف نویسان آموخته ام. و حتما باید برای خواننده مشخص باشد کدام بخش ها توسط نویسندگان اولیه نوشته شده و کدام یک را مترجمین اضافه کرده اند. در دایره المعارف نویسی هیچگاه نوشته های وبگاه ها مرجع نیست. صحت و دقت منابع از مهم ترین اصول دایره المعارف نویسی است.
    ما برای نوشتن هر مدخل دایره المعارفی، باید به دنبال کلی منبع بگردیم و صحت مطالب هریک را اثبات کنیم. یکی از همکاران برای نوشتن مدخل صوفی این روزها دائم با محققین تاریخ علم در داخل و خارج در تماس است تا آنچه می نویسد موثق باشد. کار تاریخ علم کاری تخصصی است و باید حتما اگر متنی را در مورد تاریخ علم برای دایره المعارف نوشتید به متخصص هم نشان دهید.
    باز هم تاکید می کنم که اصل حرف من مربوط به دو نکته بود:
    ۱- وقتی به کتابی چیزی اضافه کردید حتما باید بگویید کجاها بوده. این حق خواننده است.
    ۲- در دایره المعارف اگر می می خواهید مطلبی بنویسید باید از موثق بودنش مطمئن شوید و صرف نوشته شدن در چنیدن وبگاه معروف دلیل بر اعتبار مطلب نیست.

    باز هم ممنون از پاسختان و ممنون که با ترجمه ی این کتاب منبع تخصصی در اختیار علاقه مندان قرار دادید. نکاتی هم که گفتم در اصل باید ویراستاری که ناشر تعیین می کند کنترل کند و از وظایف اوست.

  • خانم قاسمی عزیز، لطفاً این منبع را نگاهی بیندازید.
    http://messier.seds.org/xtra/Bios/alsufi.html
    در اینجا به صراحت گفته شده که چون کارهای صوفی در زمان اختراع تلسکوپ در اروپا شناخته‌شده نبود در سال ۱۶۱۲ سایمون ماریوس درواقع کهکشان آندرومدا را دوباره کشف کرد. (بنابراین صوفی نخستین کسی بوده که ستاره نبودن این جرم را تشخیص داده و در کتابش به آن اشاره کرده است). به رصد ابرهای ماژلان هم در همین منبع (به‌عنوان مشتی نمونه‌ی خروار البته) اشاره شده است. در مقاله‌هایی هم که به‌صورت مکتوب از کارهای صوفی منتشر شده به این نکات اشاره شده‌اند که منبع کار کتاب ما بوده‌اند. یک نکته دیگر اینکه تا جایی که من می‌دانم، برای تک‌تک مطالب دایره‌المعارف منبعی ذکر نمی‌شود. مگر نویسندگان دایره‌المعارف‌های انگلیسی زیر هر مطلبی می‌گویند این فکت از کجا آمده؟ مثلاً جرم سیاره‌ها، سال رصد فلان جرم مهم؛ نام کاشف فلان جرم و … در کدام دایره‌المعارف منبع‌شان ذکر می‌شود؟ یا چون برای تکمیل کار اضافه شده باید منبع می‌دادیم؟ یا چون اینجا ایرانه باید منبع می‌دادیم؟ البته خوب بود انتهای کتاب منابعی برای مطالعه‌ی بیشتر معرفی می‌کردیم. ولی برای من منابع خارجی ارجحیتی بر کار نویسندگان ایرانی ندارند، که لزومی ببینم برای کار تألیفی خودمان باید منبع ذکر می‌کردیم. شخصاً در چندی از کتاب‌هایی که تا به حال ترجمه کردم، حتی مقاله‌هایی از مجله اسکای‌اندتلسکوپ حین کار غلط‌های تاریخی یا غیره پیدا کردم که گاهی حتی بهشون گوشزد هم کردم! بنابراین فکر نمی‌کنم دلیلی وجود داشته باشد که هر مطلبی که در دایره‌المعارف‌های اصلی (منابع ترجمه) بوده را درست بدانیم و هر آنچه اضافه شده نیازمند ذکر منبع باشد تا برای ما مستند شود! این کتاب کار گروهی است که هیچ‌وقت اجازه ندادند دقت کارشان فدای چیزی شود. البته اشتباهات سهوی همیشه رخ می‌دهد که «تنها دیکته نانوشته بی‌غلط است» و در این کتاب هم اشتباهات سهوی یا تایپی وجود دارند که صد در صد باید در چاپ‌های بعدی تصحیح شوند.

  • سیما قاسمی

    سلام خانم حامدی.

    خوشحالم نظرم رو خوندید. همانطور که نوشته ام مثلا در مدخل صوفی. اینکه او ابرهای ماژلان را دیده بوده اینکه او اولین کسی بوده که آندرومدا را غیر ستاره ای خوانده و…
    اصولا شرط امانت این است که به نوعی برای خواننده مشخص شود که کدام بخش های کتاب ترجمه است و کدام تالیف شده در ایران. شاید بشود با رنگ دیگری یا با علامتی منتشرش کرد. به هر حال این دایره المعارف بسیار دایره المعارف خوبی است و جاش خالی بود. اگر صحت و دقتش هم بالا برود در ویراستهای بعدی، مرجع مستندتری می شود.

    موفق باشید.

    • ممنون از لطف‌تون. البته بخش‌های تاریخ نجوم ایرانی و اسلامی را آقای ناظمی به کتاب اضافه کردند ولی تا جایی که من می‌دانم ایشون مدت‌هاست در زمینه تاریخ نجوم کار می‌کنند و از صحت این مطالب مطمئن هستند! کل این کتاب از دست‌کم دو منبع انگلیسی ترجمه شده و بخش‌های ایرانی و اسلامی (از آنجاکه در منابع خارجی معمولاً نادیده گرفته می‌شوند) کلاً اضافه شده‌اند. 

  • سیما قاسمی

    اما کاش دقیقا مشخص بود بخش های ایرانی اسلامی که اضافه شده کدامها هستند و منابع آنها چه بوده است. در دایره المعارف نویسی این از مهمترین ملزومات است تا تبدیل به مرجعی معتبر شود.
    متاسفانه در چند مورد مانند مطلب مربوز به عبدالرحمن صوفی مطالبی در این دایره المعارف دیده ام که مستند نیست و گویا در متن اصلی نبوده و بعدا اضافه شده است.
    ایرانی شدن نباید باعث شود دقت قربانی شود.

    • سلام خانم قاسمی. ممنون از توجه شما. کاش می‌گفتید کدام مطلب مستند نبود تا می‌توانستیم درستش کنیم یا شبهه شما را برطرف کنیم.

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress