زنان فضانورد: شَنون لوسید؛ فضانورد افسانه‌ای ناسا

lastronauta-shannon-lucid-si-ritira-L-O1aKer

شادی حامدی آزاد

شَنون لوسید در نسلی متولد شد و رشد کرد که فرصت‌های شغلی برای زنان بسیار اندک و با دشواری همراه بود؛ به‌ویژه شغل‌های عجیبی چون فضانوردی! با این حال، او یکی از نخستین زنانی بود که به گروه فضانوردان زن ناسا پیوست. در مدت ۸ سال چهار بار به مأموریت فضایی رفت و همچنین در نخستین سال‌های همکاری‌های فضایی آمریکا و روسیه یکی از نخستین فضانوردانی بود که برای سفر و اقامت طولانی‌مدت در ایستگاه فضایی روسیه، یعنی میر، داوطلب شد و شش ماه در میر ماند. او به‌سبب شوقش به زندگی، اراده‌ی محکمش، و کاردانی‌اش مشهور است. او همچنان فعال و پُرانرژی است و تازه سال گذشته در ۶۹ سالگی از ناسا بازنشسته شد. او را فضانورد افسانه‌ای ناسا می‌دانند.

images

شنون لوسید همراه با برادر کوچک‌ترش و زنی چینی

شنون مَتیلدا وِلز در ۱۴ ژانویه ۱۹۴۳ در شانگهای چین از والدینی آمریکایی متولد ولی در اوکلاهمای آمریکا بزرگ شد. علاقه به فضا از کودکی و با کنجکاوی درباره‌ی موشک‌ها و داستان‌های علمی-تخیلی در شَنون ایجاد شد. در سال ۱۹۵۷ (۱۳۳۶) که عصر فضا با پرتاب اسپوتنیک به مدار آغاز شد او ۱۴ ساله بود. وقتی ایالات متحده اعلام کرد که به‌زودی برنامه‌های سرنشین‌دار فضایی خود را آغاز خواهد کرد، همین الهام‌بخش او شد. وقتی دریافت که نخستین فضانوردان آمریکایی همه مرد بودند، به‌گفته‌ی خودش، زبانش از تعجب بند آمده بود!

پس از آنکه مدرک کارشناسی خود را در رشته‌ی شیمی از دانشگاه اوکلاهما گرفت (۱۳۴۲/۱۹۶۳) روزی با استادش درباره‌ی پیداکردن شغل صحبت کرد اما استادش متعجب شد که چرا زنی به دنبال شغل می‌گردد. در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ حتی در آمریکا پیداکردن شغلی مناسب برای زنان بسیار دشوار بود و وقتی بحث شغلی علمی پیش می‌آمد موضوع دشوارتر هم می‌شد. اما برای او غیرممکن وجود نداشت. اِلِن بیکر، یکی از فضانوردان همکارش، درباره‌ی او می‌گوید: «شنون یکی از مثبت‌ترین و خوش‌بین‌ترین افرادی است که می‌شناسم. او چیزی را ناممکن نمی‌داند و این موضوع را واقعاً در زندگی‌اش اثبات کرده است». البته در نیمه‌ی دهه‌ی ۶۰ با تغییراتی که در قانون ایجاد شد، اوضاع کم‌کم رو به بهبود رفت. شَنون در سال ۱۹۷۳ از دانشگاه اوکلاهما دکتری زیست‌شیمی دریافت کرد و از زمان فارغ‌التحصیلی تا سال ۱۹۷۸، که به ناسا پیوست، در مشاغل گوناگونی مانند تدریس در دانشگاه اوکلاهما، تکنسین آزمایشگاه و نیز پژوهش‌گر در بنیاد پژوهش‌های پزشکی اوکلاهما مشغول به کار بود. او در همین سال‌ها با مایکل لوسید ازدواج کرد و صاحب فرزند شد.

خانم لوسید در سال ۱۹۷۸ (۱۳۵۷) به ناسا پیوست و جزو نخستین گروه ۶ نفره‌ی زنانی بود که برای فضانوردی پذیرفته شدند. او در میان این گروه تنها زنی بود که در آن زمان مادر شده بود. تمرین‌ها و آموزش‌های طاقت‌فرسا شروع شد ولی این زنان به ناسا و دنیا نشان دادند که می‌توانند پابه‌پای مردان این وظایف را انجام بدهند. سرانجام پشتکار شنون نتیجه داد و او در سال ۱۹۸۵ (۱۳۶۴) سوار بر شاتل دیسکاوری به فضا رفت. او تا ۸ سال بعد سه پرواز دیگر هم انجام داد. تمرکز همه‌ی این پروازها راهی‌کردن ماهواره‌ها یا فضاپیماهایی به ژرفای منظومه‌ی شمسی بود؛ ازجمله فضاپیمای گالیله به مقصد سیاره‌ی مشتری.

اما شنون لوسید را بیشتر برای پنجمین سفرش می‌شناسیم که به ایستگاه فضایی میر روسیه انجام شد. در سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) ناسا در نخستین سال‌های همکاری با سازمان فضایی روسیه بود. یکی از راه‌های تقویت این همکاری و نیز پژوهش درباره‌ی اقامت بلندمدت در فضا این بود که ناسا فضانوردانی را برای چندین ماه به ایستگاه فضایی میر بفرستد. اما این مأموریت در مقایسه با پروازهای شاتل برای فضانوردان آمریکایی جذابیت چندانی نداشت؛ آن‌ها می‌بایست زبان روسی یاد می‌گرفتند، مدتی را دور از خانه در روسیه آموزش می‌دیدند و تمرین می‌کردند، و در مدت چند ماه اقامت در میر در انجام‌دادن آزمایش‌های گوناگون همکار دو فضانورد روس می‌شدند که به احتمال زیاد انگلیسی نمی‌دانستند! شنون می‌گوید: «برایم جالب بود که اقامت طولانی‌مدت در فضا چطور است. به همه گفتم که دوست دارم در چنین مأموریتی باشم. پیداکردن داوطلبانی برای این مأموریت برای ناسا دشوار بود. برای همین هم سرانجام به من گفتند، برو». تمرین‌های لوسید فشرده بود و سرانجام، پس از یک سال تمرین در شهرک ستارگان روسیه، او در ۲۲ مارس ۱۹۹۶ (۳ فروردین ۱۳۷۵) به میر رفت و تا ۲۶ سپتامبر (۵ مهر) همان سال آنجا ماند. او ۱۷۹ روز در میر بود و جمعاً در این مأموریت ۱۸۸ روز را در فضا سپری کرد. شنون لوسید، پس از این سفر، تا مدتی رکورددار طولانی‌ترین حضور یک آمریکایی در فضا بود که البته امروز در رتبه‌ی دهم این فهرست جای دارد. همچنین زمانی (تا سال ۱۳۸۶/۲۰۰۷) رکورد طولانی‌ترین حضور یک زن در فضا از آنِ او بود که امروز پس از پگی ویتسون و سونیتا ویلیامز در رتبه‌ی سوم این فهرست است. اما همچنان رکورد طولانی‌ترین تک‌مأموریت فضایی آمریکا در ایستگاه فضایی میر روسیه به مدت ۱۸۸ روز و ۴ ساعت از آن اوست و باتوجه به پایان‌یافتن عمر میر، این رکورد همیشه در اختیار او خواهد ماند.

Shannon-Lucid

شنون لوسید در ایستگاه فضایی میر

رفت و برگشت او در مأموریت به میر با شاتل آتلانتیس انجام شد. البته از ابتدا قرار نبود شنون این مدت را در ایستگاه بماند اما بازگشت او دو بار و در مجموع شش هفته به تأخیر افتاد. این آخرین پرواز او به فضا بود و پس از آن تا زمان بازنشستگی در سِمَت‌های مختلفی در اتاق کنترل مأموریت‌ها برای ناسا کار کرد.

شنون لوسید در مجموع ۲۲۳ روز از عمرش را در فضا گذرانده است. او پس از سفر به میر، مدال افتخار فضایی از کنگره‌ی آمریکا دریافت کرد. او تنها زنی است که این مدال را در دوران زندگی خود گرفته (این مدال پس از انفجار شاتل‌های چلنجر و کلمبیا به فضانوردان این شاتل‌ها، ازجمله ۴ فضانورد زن، پس از مرگ اهدا شده است). او همچنین پس از آن سفر مدال دوستی را از رئیس‌جمهور وقت روسیه دریافت کرد که بالاترین مدالی است که ممکن است به فردی غیرروس اهدا شود. همچنین در سال ۱۹۹۳ (۱۳۷۲) نام او در تالار افتخارات دانشگاه اوکلاهما ثبت شد.

از همین مجموعه:

زنان فضانورد: از کارخانه‌ی نخ‌ریسی تا پرواز به فضا

زنان فضانورد: سالی راید

 

درباره نویسنده

146مطلب نوشته است .

  • Dena

    afarin kheily khob

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress