مرور کتاب: اطلس فشرده‌ی آسمان

jeld-2_7264

اطلس فشرده‌ی آسمان

  • نویسنده: راجر سینات
  • مترجم: فرهاد ذکاوت
  • ناشر: انتشارات حامی
  • نوبت چاپ: اول
  • سال چاپ: ۱۳۸۹
  • تعداد صفحات: ۱۲۸

رصدگران آسمان به‌جز ابزارهای اپتیکی به چه چیزهای دیگری نیاز دارند؟ یکی از مهم‌ترین ملزومات رصد، نقشه‌ای است که بتوان از روی آن مکان اجرام نجومی را در آسمان مشخص کرد. چنین نقشه‌هایی به ما می‌گویند که برای دیدن هر جرم، کجای آسمان را بگردیم و از روی چه ستاره‌های دیگری می‌توانیم آن را پیدا کنیم. ساده‌ترین نقشه‌های نجومی، گردونه‌های آسمان‌اند که تعداد اندکی ستاره را در دایره‌ای به مرکزیت ستاره‌ی قطبی نمایش می‌دهند و می‌توان زمان و مکان دیدن شدن اجرام و موقعیت صورت‌های فلکی و ستاره‌ها نسبت به هم را در آن‌ها مشخص کرد. اما چنین نقشه‌هایی برای پیدا کردن ستاره‌های کم‌نور (معمولاً کم‌نورتر از قدر ۵) و اجرام غیر ستاره‌ای مناسب نیستند زیرا جزئیات چندانی در آن‌ها وجود ندارد. چنین جزئیاتی را باید در نقشه‌های مفصل‌تری جست‌وجو کرد که برای کمک به رصدهای تلسکوپی طراحی شده‌اند. تاکنون چند نمونه از این نوع نقشه‌ها طراحی و ترسیم شده‌اند و در چند دهه‌ی گذشته انواع گوناگونی از آن‌ها به شکل‌های متفاوت چاپ شده‌اند و در دسترس منجمان آماتور جهان قرار گفته‌اند.

در ایران از حدود ۲ دهه‌ی پیش انتشار محدود (به شکل فتوکپی) و توزیع چنین نقشه‌هایی آغاز شد و در مکان‌های آموزشی (از جمله رصدخانه‌ی زعفرانیه‌ی تهران) به کار رفت و به این ترتیب رصدگران ایرانی شروع به یادگیری و استفاده از چنین نقشه‌هایی کردند. در آن زمان دو نوع نقشه‌ متداول بود. یکی از آن‌هاNorton’s Star Atlas بود که نخستین چاپ آن به دهه‌ی ۱۹۱۰ میلادی برمی‌گشت و نگارش‌های جدیدتر آن را مسافران به ایران آورده بودند. دومی، sky atlas 2000.0 بود که در قطع بزرگ چاپ می‌شد و ویل تریون و راجر سینات آن را طراحی کرده بودند. آن‌چه بین آماتورهای ایرانی بیشتر جا افتاد، همین اسکای‌اطلس ۲۰۰۰ بود که روی برگه‌های ۳A کپی می‌کردند و با خود به رصد می‌بردند.

یکی از مشکلات استفاده از چنین نقشه‌هایی (علیرغم طراحی بسیار زیبا و دقیق آن) بزرگ بودن قطع چاپ و دشواری حمل و استفاده در هنگام رصد بود. همین مشکل یکی از طراحان این نقشه، یعنی راجر سینات، را بر آن داشت تا نسخه‌ی جمع و جورتر آن را طراحی کند و به شکل کتابی به چاپ برساند. به این ترتیب اطلس فشرده‌ی آسمان به چاپ رسید و یاور رصدگران در شب‌های رصد شد. حدود ۲ سال پیش، انتشارات حامی با پشتوانه‌ی علمی مؤسسه‌ی طبیعت آسمان شب اقدام به چاپ ترجمه‌ی این کتاب کرد تا ابزار توانمندی را به دست منجمان آماتور ایرانی برساند. در این کتاب نقشه‌ی تمام آسمان به ۸۰ بخش تقسیم شده و در ۸۰ صفحه به شکل رنگی ارائه شده است. همچنین فهرست‌هایی از اجرام و صورت‌های فلکی در آن قرار داده شده تا به خواننده‌ی کتاب بگوید هر جرم مورد نظر را در کدام نقشه می‌تواند پیدا کند. اگرچه این کتاب نمی‌تواند پیوستگی صورت‌های فلکی را مانند نقشه‌های چاپ بزرگ آن به رصدگر نمایش بدهد اما در عوض حمل و استفاده از آن بسیار آسان‌تر است. در این کتاب بیش از ۳۰ هزار ستاره تا قدر ۶/۷ ثبت شده است.

برچسب :

درباره نویسنده

179مطلب نوشته است .

[email protected]

  • FARNAX

    ازکجا بگیرم این کتابو

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress