شهاب‌واره‌ی روسیه

meteor-russia-streak

رد باقی‌مانده از حرکت این شهاب‌واره‌ در آسمان روسیه

IMG_0003گفت‌وگو با حامد پورخرسندی درباره‌ی برخورد فاجعه‌بار شهاب‌سنگ در روسیه

جمعه ۲۷ بهمن، شهاب‌واره‌ای ۱۰ تُنی، برفراز روسیه حرکت کرد و پیش از برخورد با زمین چند تکه شد. با این‌حال موج حاصل از این انفجار نزدیک به ۹۵۰ نفر را زخمی کرد و خسارت‌های زیادی به بار آورد. به همین علت با حامدپورخرسندی، پژوهش‌گر شهاب‌سنگ‌ها و دانشجوی کارشناسی‌ ارشد زمین‌شناسی گفت‌وگویی کردیم که تقدیمتان می‌کنیم.

گفت‌وگوکننده: ساناز مصطفی‌زاده

بروز چنین رویدادهایی چقدر احتمال دارد؟ آیا باید نگران سقوط چنین اجرامی باشیم؟

 ورود مواد جامد به کره‌ی زمین همیشه هست و هر ساله بیش از چهل هزار تن ماده‌ی جامد در اندازه‌های گوناگون به سوی زمین می‌آید. ممکن است به اندازه‌ی ماسه، شن یا اندازه‌های بسیار ریزی باشند. اجرامی که تا این حد بزرگ باشند، بر اساس آمارگیری‌هایی که انجام شده حدود صد سال یک بار وارد جوّ زمین می‌شوند. هرچند بعضی پیش‌بینی‌های می‌گویند کم‌تر از هفتاد سال، یا حتی سی‌و‌پنج سال یک‌بار همچنین اجرامی با چنین اندازه‌هایی می‌توانند وارد جوّ زمین شوند. با توجه به این‌که مطالعات ناقص‌اند واقعاً باید نگران ورود چنین اجرامی به جوّ زمین و برخورد آن‌ها با سطح زمین باشیم.

آیا نمی‌شود برخورد چنین اجرامی را قبل از حادثه پیش‌بینی کرد؟

صحنه‌ای از ویدیویی که مردم از حرکت شهاب‌سنگ گرفته‌اند

صحنه‌ای از ویدیویی که از حرکت این شهاب‌واره  ثبت کرده است. لحظه‌ای که این شهاب‌واره منفجر و تکه‌تکه شده، به اوج درخشندگی رسیده است.

 برای بررسی و کشف چنین اجرامی که مسیر برخورد آن‌ها با مسیر گردش آن‌ها به دور خورشید با کره‌ی زمین تلاقی دارد، یا این‌که زمین آن‌ها را به سوی خود می‌کشد، پروژه‌هایی در حال انجام است. پروژه‌هایی که با تلسکوپ به دنبال سیارک‌های خیلی ریزی می‌گردند که ممکن است چنین خطراتی را برای زمین داشته باشند. ممکن است بعد از این‌که ما آن‌ها را کشف کردیم هنوز فاصله و مدت زمان کافی را نداشته باشیم که بتوانیم در مقابل آن از خودمان دفاع کنیم. چنین برخوردی در سودان رخ داد، نام این سیارک ۲۰۰۸TC3 بود. سیارکی بود که کشف شد و بعد از چند ساعت به سوی زمین آمد و به زمین برخورد کرد. یعنی پیش‌بینی شد ولی نتوانستیم کاری انجام دهیم. این جرم یا شهاب‌واره هم پیش‌تر کشف نشده بود، چون خیلی کوچک بود و به همین دلیل نمی‌توان اسم آن را سیارک گذاشت. سیارک فقط به آن اجرامی گفته می‌شود که با تلسکوپ دیده شده‌اند در حالی که این، فقط یک شهاب‌واره بود که هنوز به مرحله‌ی سیارکی نرسیده بود.

باید به آن شهاب‌سنگ بگوییم یا شهاب‌واره؟

این شهاب‌واره‌ای بود که احتمالاً از خودش شهاب‌سنگ‌هایی به جا گذاشته است. هنوز شهاب‌سنگ‌هایش پیدا نشده‌اند. می‌توان گفت خصلت سیارکی داشته اما نمی‌توان به آن سیارک گفت، چون با تلسکوپ دیده نشده است.

چرا از این برخورد گودالی به جا نمانده است؟

گودال 6 متری در دریاچه‌ی یخی که از برخورد قطعه‌ای از شهاب‌سنگ روسیه ایجاد شده است.

گودال ۶ متری در دریاچه‌ی یخی که احتمالاً از برخورد قطعه‌ای از شهاب‌سنگی که به زمین رسیده  ایجاد شده است.

 احتمالاً گودال به جا مانده ولی هنوز پیدا نشده است. گودال که نه، اما عارضه‌ای در یک دریاچه‌ی یخ‌زده‌ای پیدا شده که احتمال دارد به همین دلیل باشد. اما هنوز بررسی‌ها تکمیل نشده و اگر جرمی با اندازه‌ای بزرگ، شاید نیم متر یا یک متر به سطح زمین رسیده باشد می‌تواند گودال کوچکی از خود به جا بگذارد. ولی تابه‌حال گودالی گزارش نشده. شاید به این است که تحقیقات هنوز ناقص هستند.

آیا می‌توانیم قطعات متلاشی شده‌ی شهاب‌سنگ را در اطراف محل حادثه پیدا کنیم؟

 همان‌طور که می‌دانید این شهاب‌واره پیش از این‌که به سطح زمین برسد – که احتمال رسیدن آن خیلی خیلی زیاد است – فاصله حدود ۴۸۰ کیلومتر را در جوّ زمین، یعنی فاصله‌ی خطی را روی زمین طی کرده است و هنگامی که شهاب‌واره وارد جوّ شده، متلاشی می‌شود و در طول مسیر، سنگ‌هایش را کاملاً پخش می‌کند. الان حتماً پروژه‌هایی از طرف مراکزی مانند آکادمی ملی علوم روسیه یا مؤسسه‌ی وِرنادسکی هست که آن‌ها شهاب‌سنگ‌شناسان بسیار مشهوری دارند که بی‌شک روی این مسئله کار می‌کنند و دنبال قطعات هستند. احتمال زیادی دارد که قطعاتی به بزرگی یک توپ بسکتبال یا بزرگ‌تر از آن از این شهاب‌واره به جا مانده باشد.

با چه روشی این قطعات را پیدا می‌کنند؟

 ابزارهایی که وجود دارد. برای مثال مدتی پیش در کالیفرنیا شهاب‌سنگی سقوط کرد و با یک کشتی هوایی توریستی دنبال آن گشتند. یعنی منطقه‌ای را با یک کشتی هوایی، در یک ارتفاع مناسب، آرام و با سرعت خیلی کم گشتند و قطعات آن را پیدا کردند. روش دیگر هم این است که افرادی با ماشین یا پیاده جست‌وجو می‌کنند. با توجه به این‌که این شهاب‌سنگ تازه است، شکل آن از سنگ‌های دیگر کاملاً متمایز است. سطح براق و کاملاً سیاه این شهاب‌سنگ مشخص است. این‌که جنس آن‌ها سنگی یا آهنی یا …  باشد، اما شکل آن‌ها کاملاً مشخص خواهد بود و به همین دلیل می‌توان آن‌ها را از سایر سنگ‌ها تفکیک کرد.

نکته‌ی جالب، انرژی بالایی است که در هنگام انفجار این شهاب‌واره آزاد شده است. انرژی آزاد شده بین ۳۰۰ هزار تا ۵۰۰ هزار تن TNT بوده. در حالی که بمب اتمی که در سال ۱۹۴۵ در هیروشیما منفجر شد معادل ۲۰ هزار تن TNT بود.

آیا مطلبی هست که هنوز منتشر نشده باشد و برای خوانندگان کانوت جالب باشد؟

نکته‌ی جالب، انرژی بالایی است که در هنگام انفجار این شهاب‌واره آزاد شده است. انرژی آزاد شده بین ۳۰۰ هزار تا ۵۰۰ هزار تن TNT بوده. در حالی که بمب اتمی که در سال ۱۹۴۵ در هیروشیما منفجر شد معادل ۲۰ هزار تن TNT بود. اگر چنین قطعه‌ای به سطح زمین برخورد می‌کرد تلفات بیشتری بر جا می‌گذاشت. نکته‌ی دیگر این‌که بعد از حادثه‌ی سال ۱۹۰۸ که در تونگوسکا رخ داد، این شدیدترین انفجار یک جرم فرازمینی در سطح کره‌ی زمین بوده است.

آن هم دوباره در روسیه!

قطعه‌ای از شهاب‌سنگ Sikhote-Alin

قطعه‌ای از شهاب‌سنگ Sikhote-Alin

بله. در روسیه به این دلیل که وسعت بسیار زیادی دارد. قبل از این هم در ۱۹۴۷ برخورد مشهوری اتفاق افتاد که آن هم مورد جالبی بود و از شهاب‌‌واره‌ی Sikhote-Alin هفتاد تن سنگ به سطح زمین رسیده است. ولی این خیلی خیلی بیشتر است. گفته می‌شود این شهاب‌واره بین هفت هزار تا ده هزار تن جرم داشته و پیش از ورود به جوّ بین پانزده تا هفده متر بوده و این‌که در مقایسه با اجرام دیگری مثل سیارک‌ها سرعت خیلی کمی داشته است: سرعتی در حدود هجده تا بیست کیلومتر بر ثانیه آن هم هنگامی‌که وارد جوّ‌ زمین می‌شده است. همچنین با زاویه‌ی خیلی کمی وارد جوّ شده و به همین دلیل خیلی طول کشیده تا خاموش شود. حدود ۳۲ ثانیه از لحظه‌ی شروع درخشندگی تا لحظه‌ی خاموش شدن آن طول کشیده است.

از این‌که وقتتان را در اختیار ما گذاشتید، سپاسگزارم.

درباره نویسنده

98مطلب نوشته است .

۵ نظر درباره‌ی “شهاب‌واره‌ی روسیه”

  • SARA NOVA wrote on ۲۹ بهمن, ۱۳۹۱, ۱۴:۱۰

    چقدر سریع و کامل به این موضوع پرداختید. دست شما درد نکنه.

    [پاسخ]

  • سارا wrote on ۲۹ بهمن, ۱۳۹۱, ۱۵:۳۳

    با تشکر

    [پاسخ]

  • ستاره درخشان wrote on ۳ اسفند, ۱۳۹۱, ۱۴:۲۹

    سلام.تشکر

    [پاسخ]

  • [email protected] wrote on ۵ تیر, ۱۳۹۲, ۲۳:۰۵

    سلام شهاب سنگ برای فروش یا نمایش موجود است

    [پاسخ]

  • علی جنگجو wrote on ۱۹ دی, ۱۳۹۴, ۱۷:۴۹

    سلام باتشکر

    [پاسخ]

نوشتن دیدگاه

لطفاً دیدگاه های خود را به «فارسی» بنویسید و از نوشتین «فینگلیش» پرهیز کنید؛ در غیر این صورت دیدگاه تان منتشر نخواهد شد. شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress