زنان فضانورد: مارگارت رِی سِدان؛ پزشک فضانورد

MRSeddon

شادی حامدی آزاد

 مارگارت رِی سِدان در ۸ نوامبر ۱۹۴۷ (۱۶ آبان ۱۳۲۶) در ایالت تِنِسی آمریکا متولد شد و پرورش یافت. پس از طی تحصیلات مقدماتی وارد دانشگاه کالیفرنیا در برکلی شد و در رشته‌ی فیزیولوژی تحصیل کرد. در سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) دکترای پزشکی خود را از کالج پزشکی دانشگاه تنسی گرفت. او پس از پایان تحصیلات بیش از سه سال دوره‌ی انترنی جراحی را، با گرایش ویژه به تغذیه در بیماران نیازمند به جراحی، در مِمفیس گذراند و در این مدت پزشک اورژانس بعضی از بیمارستان‌های می‌سی‌سی‌پی و تنسی هم بود. دکتر سدان همچنین در آن سال‌ها درباره‌ی آثار پرتودرمانی بر تغذیه در بیماران سرطانی پژوهش‌هایی انجام داد.

دکتر مارگارت سِدان در ژانویه‌ی ۱۹۷۸ (دی ۱۳۵۶) یکی از نامزدهای ناسا برای شغل فضانوردی و در تابستان ۱۹۷۹ (۱۳۵۸) رسماً فضانورد و یکی از اعضای نخستین کلاس فضانوردی زنان در ناسا شد. کار او در ناسا در حوزه‌های بسیار متنوع و در سِمَت‌های مختلفی بود؛ ازجمله آزمایشگاه مجتمع‌سازی سامانه‌های الکترونیکی شاتل فضایی (SAIL)، بخش فایل‌های داده‌های پرواز، تدوین کیت و چک‌لیست پزشکی شاتل، پزشک هلی‌کوپتر نجات در هنگام پرتاب یا فرود شاتل، بخش تجهیزات خدمه‌ی شاتل، عضو کمیته‌ی مشاوره‌ی پزشکی هوا-فضای ناسا، دستیار فنی رئیس بخش عملکرد خدمه‌ی پرواز در مأموریت‌های شاتل/میر، و همچنین برقرارکننده‌ی تماس با کپسول (CAPCOM) در مرکز کنترل مأموریت. 

سرانجام خانم سدان در ۱۲ آوریل ۱۹۸۵ (۲۳ فروردین ۱۳۶۴)، سوار بر شاتل دیسکاوری از مرکز فضایی کِنِدی در فلوریدا و با سِمَت متخصص مأموریت به فضا رفت. در این مأموریت یک‌هفته‌ای دو ماهواره‌ی مخابراتی ANIK-C (برای تِلِه‌سَت کانادا) و Syncom IV-3 (برای نیروی دریایی ایالات متحده) در مدار قرار گرفتند. بروز خطایی در ماهواره‌ی Syncom موجب شد نخستین راهپیمایی فضایی برنامه‌ریزی‌نشده انجام شود. البته خانم سدان در راهپیمایی شرکت نداشت ولی مسئول کنترل ماهواره به‌کمک بازوی ربوتیک شاتل از داخل بود. در این مأموریت همچنین چند آزمایش پزشکی و نیز آزمایشی موسوم به «اسباب‌بازی‌ها در فضا» انجام شد که آزمایشی غیررسمی برای بررسی رفتار اسباب‌بازی‌های ساده در محیط ریزگرانشی بود که نتایج آن پس از مأموریت در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت. در پایان این مأموریت خانم سدان، پس از ۱۰۹ بار گردش به دور زمین، در مجموع ۱۶۸ ساعت را در فضا سپری کرده بود.

600px-STS-40_crew

مارگارت سدان بار دوم در پنجم ژوئن ۱۹۹۱ (۱۵ خرداد ۱۳۷۰) سوار بر شاتل کلمبیا و باز هم در سِمَت متخصص مأموریت به فضا رفت. این پرواز (علوم زیستی اسپیس‌لَب ۱) نخستین مأموریت فضایی با سه فضانورد زن، و همچنین نخستین مأموریت فضایی مختص بررسی ارتباط فضا و علوم زیستی بود. این مأموریت از زمان مأموریت‌های اسکای‌لب (۱۹۷۳-۱۹۷۴) شامل مفصل‌ترین آزمایش‌های زیستی بوده است. طی این مأموریت ۹روزه، فضانوردان آزمایش‌هایی را انجام دادند که به بررسی واکنش‌های انسان‌ها، حیوانات، و سلول‌های زنده در برابر پدیده‌ی ریزگرانش و سازگاری‌یافتن دوباره‌ی آن‌ها با گرانش زمین پس از بازگشت می‌پرداخت. در این آزمایش‌ها خود فضانوردان به همراه ۳۰ موجود جونده، و هزاران عروس دریایی کوچک شرکت داشتند. دیگر آزمایش‌های این مأموریت شامل بررسی مسائل مختلف در علوم مواد، زندگی گیاهان، تابش کیهانی، و آزمودن سخت‌افزاری می‌شد که برای تجهیزات حفظ سلامتی ایستگاه فضایی فریدام طراحی شده بود. این مأموریت پس از ۱۶۴ بار گردش به دور زمین تکمیل شد و ۲۱۸ ساعت دیگر به حضور مارگارت سدان در فضا افزود.

سومین مأموریت دکتر سدان به فضا سوار بر شاتل کلمبیا در روز ۱۸ اکتبر ۱۹۹۳ (۲۶ مهر ۱۳۷۲) و این بار در سِمَت فرمانده بار بود. تمرکز این مأموریت (علوم زیستی اسپیس‌لب ۲) هم بر علوم زیستی بود و از سوی ناسا لقب موفق‌ترین و مؤثرترین پرواز اسپیس‌لب تاکنون، با تمرکز بر فرماندهی آزمایش‌ها، را گرفته است. طی این مأموریت ۱۴روزه هفت فضانورد شاتلْ آزمایش‌هایی پزشکی با تمرکز بر دستگاه‌های عصبی-دهلیزی، قلبی-عروقی، قلبی-ریوی، و ماهیچه‌ای-اسکلتی را روی بدن خودشان و ۴۸ موش انجام دادند و دانش ما را درباره‌ی فیزیولوژی بدن انسان‌ها و حیوانات در محیط فضا افزایش دادند. هدف از این آزمایش‌ها درک پدیده‌هایی مانند از دست‌رفتن بافت استخوانی و آثار ریزگرانش بر ادراکات seddonحسی بود. همچنین در آزمایش‌های دیگری نیازهای تغذیه‌ای و انرژی خدمه در پروازهای فضایی طولانی و ارتباط میان مدت اقامت در فضا و مصرف مایعات و غذا، و نیز جذب کلسیم و مشارکت آن در متابولیسم استخوان‌ها در فضا بررسی شد. فضانوردان در این مأموریت ۱۰ آزمایش مهندسی نیز انجام دادند. این مأموریت پس از ۲۲۵ بار گردش به دور زمین تکمیل شد و ۳۳۶ ساعت دیگر به حضور خانم سدان در فضا افزود. به این ترتیب او پزشکی با سه پرواز فضایی و بیش از ۷۲۰ ساعت (بیش از ۳۰ روز) اقامت در فضا شد و رکورد ۶۳۳ساعته‌ی حضور همسرش، رابرت گیبسون، در فضا را شکست.

در تابستان سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) ناسا او را به مدرسه‌ی پزشکی دانشگاه وندربیلت در نَشویل تنسی معرفی کرد. او در آماده‌سازی آزمایش‌های قلبی-عروقی مشارکت داشت که در بهار ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) در پرواز نورولَب اسپیس‌لَب سوار بر شاتل فضایی کلمبیا انجام شد. دکتر سدان در پاییز ۱۹۹۷ (۱۳۷۶) از ناسا بازنشسته شد و اکنون دستیار سَرپزشک اصلی در گروه پزشکی وندربیلت در نشویل است.

 

از همین مجموعه:

زنان فضانورد: از کارخانه‌ی نخ‌ریسی تا پرواز به فضا

زنان فضانورد: سالی راید

زنان فضانورد: شَنون لوسید؛ فضانورد افسانه‌ای ناسا

زنان فضانورد: سوِتلانا ساویتسکایا؛ رویای پرواز او را به فضا رساند

 زنان فضانورد: از سرزمین آفتاب به سوی فضا 

 زنان فضانورد: آیلین ماری کالینز

زنان فضانورد: کریستا مَک‌آلیف؛ آموزگار تاریخی که به تاریخ پیوست

زنان فضانورد: جودیت رِزنیک؛دومین زن کشته‌شده در سانحه‌ای فضایی

زنان فضانورد: لارل کلارک؛ زندگی، جادویی که همه‌جا جریان دارد

زنان فضانورد: پیشگامان سرمشقی ندارند

زنان فضانورد: مسافران چشم‌بادامی فضا

زنان فضانورد: فضانورد هندی- آمریکایی؛ صاحب دو رکورد در پرواز فضایی

زنان فضانورد: باربارا ردینگ مورگان؛ سرانجام آموزگاری به فضا رفت

زنان فضانورد: مِی جِمیسن؛ نخستین زن آفریقایی‌تبار در فضا

درباره نویسنده

146مطلب نوشته است .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress