جَنی راده‌باگ٬ کاوش‌گر تیتان

یکی از مهم‌ترین موضوعات کاوش‌های روباتیک فضایی این است که آن‌ها واقعاً روباتیک نیستند. در‌واقع آن‌ها کاوش‌ انسان‌ها هستند. هرچند مطمئناً این ماشین‌ها هستند که در میان خلاء و پرتوهای کیهانی پرواز می‌کنند٬ ورودهای آتشین و سختی به جوّ کرات دارند٬‌ شب‌های سوزناکی را پشت سر می‌گذرند و روزهای مهلکی را سپری می‌کنند. اما در هر صورت همه‌ی روبات‌ها به‌دست انسان‌ها طراحی و ساخته‌شده‌اند و این انسان‌ها هستند که آن‌ها را به پرواز درمی‌آورند. دانشمندان و مهندسان و هنرمندانی که پشت چنین مأموریت‌هایی هستند جملگی وارثان بنجامین فرانکلین و بادبادک‌اش هستند.  آن‌ها ریسمان و کلید* را با آتش موشک و رادار معامله کردند اما همچون فرانکلین آن‌ها مردمانی بودند که فقط می‌خواستند بدانند که آن بالا چه خبر است؛ می‌خواستند نگاهی ژرف‌تر به آن‌جا بیاندازند– هرچند خودشان نمی‌توانستند زمین را ترک کنند.

نویسنده: بیل دانفورد- مجمع سیاره‌ای

 من بسیار خوش‌اقبال بوده‌ام که تاکنون توانسته‌ام با بسیاری از اعضای گروهای مأموریت اعماق آسمان ملاقاتی داشته باشم و این فرصت‌ها همیشه برایم لذت‌بخش بوده‌اند. معمولاً همگی آن‌ها برای کشف کردن بسیار مشتاق‌اند و این حس‌شان نیز به‌طور هوشمندانه‌ای واگیردار است. دکتر جنی راده‌باگ نیز از بقیه مستثنا نیست. او دانشمند سیاره‌شناسی است که روی چندین پروژه‌ی پژوهشی از جمله فضاپیما گالیله که وظیفه‌اش کاوش مشتری بود کار کرده است. تحقیقات زمین‌شناسی جنی روی زمین٬ او را به بسیاری از گوشه‌های جهان٬ حتی به تتوین [سیاره‌ای خیالی در فیلم جنگ ستاره‌ها] هم برده است. او اکنون با گروهی کار می‌کند که با استفاده از داده‌های رادار فضاپیمای کاسینی در حال کاوش قمر سیاره‌مانند تیتان است. هنگامی که هفته‌ی پیش او را در محل کارش در دانشگاه بریگهام یانگ ملاقات کردم٬ نخستین کاری که خواست انجام دهد این بود که صفحه‌ی نمایش کامپیوتر خود را به من نشان دهد. روی نمایش‌گر٬ تصاویری تازه‌ای از سطح دنیای دیگری نقش بسته بود. او با انگشتش سرزمین‌های تازه‌کشف شده را نشان می‌داد و با هیجان خاصی به برخی از ویژگی‌های غافل‌گیرکننده‌ی آن‌ها اشاره می‌کرد. از این که نخستین انسان‌هایی بودیم که این سرزمین‌ها را دیده‌⁠اند بسیار خوشحال بودیم.

Jani Radebaugh

جنی راده‌برگ٬ دانشمند سیاره‌شناس در محل کارش – حق نشر تصویر: بیل دانفورد

اما آنچه که این روزها توجه راده‌باگ را بیشتر به خود جلب کرده است تپه‌های شنی دریایی تیتان است. این قمر پوشیده از ابر٬ به‌خاطر چرخه‌ی آبی متان مایع‌اش معروف است. در این قمر واقعاً متان و اتان می‌بارد. حتی در آن‌جا نشانه‌های آبی گوناگون یافت می‌شود مانند : رودخانه‌ها٬ بسترهای دریاچه‌های خشک‌شده٬ دره‌هایی که از میان آن‌ها سیال مایع جریان دارد و دریاهای متان که با‌گذشت فصل‌ها تغییر می‌کنند.
اما تپه‌های شنی خشک تیتان نیز مهم‌اند. اهمیت آن‌ها در غیرعادی نبودن‌ طبیعت‌شان است.
اکنون با کمک رادار فضاپیمای کاسینی این امکان وجود دارد تا بتوانیم شن‌های دریایی گسترده‌ی تیتان را با دقت مطالعه کنیم. از قرار معلوم برخی از این تپه‌های شنی تقریباً هم‌اندازه و هم‌شکل تپه‌های شنی هم‌رده‌ی خود روی زمین‌اند. برای مثال٬ در این‌جا می‌توانید مقایسه‌ای میان تپه‌‌های شنی که پیرامون مانعی در نامبیا قرار دارند و تپه‌های شنی دریایی تیتان را ببینید.
تپه‌های شنی مانند بادنماهای زمینی عمل می‌کنند که البته‌ علاوه‌ بر نشان دادن جهت باد٬ اطلاعاتی درباره‌ی قدرت و مدت بادهای محلی نیز در اختیار پژوهش‌گران می‌گذارد. علاوه بر این می‌توان درک خوبی از آب و هوای کلی این کره پیدا کرد. این موضوع برای زمین هم صادق است.

مقایسه‌ی تپه‌های شنی تیتان و زمین

سمت چپ: تصویر گوگل ارث از برهم‌کنش تپه‌های شنی با مانعی توپوگرافی که در میانه‌ی راه‌شان قرار دارد.
سمت راست: تصویر راداری کاسینی از شن‌های دریایی تیتان که هنگام پرواز نزدیک T8 با توان‌تفکیک ۳۰۰m گرفته شده است
امتیاز تصویر: Nasa/JPL/Jani Radebaugh – Planetary.org

در واقع٬ راده‌باگ می‌گوید فرصتی که برای بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های دنیای دیگر با دنیای خودمان ایجاد می‌شود یکی از ارزشمندترین دست‌آوردهای کاوش‌های فضایی است. حال این کاوش‌ها می‌توانند روی تأثیر جهنمی گلخانه‌ای زهره متمرکز باشند یا این‌که بلعیده شدن نواحی اطراف تپه‌های شنی را بررسی کنند؛ در هر صورت می‌توانیم با مطالعه‌ی جهان‌های دیگر به اطلاعات فراوانی درباره‌ی زمین خودمان دست پیدا کنیم. یکی از علایق راده‌باگ آتش‌فشان‌هاست و فرقی هم نمی‌کند که روی زمین باشد یا در فضا. او برای نزدیک شدن به برخی از فوران‌‌های آتشفشان‌های فعال زمین٬ جان خودش را به خطر انداخته است. اگر از او بپرسید که بدون این که اتفاقی برایش بیفتد مایل است به کدام یک از مناطق منظومه‌ی شمسی برود؟ او در پاسخ خواهد گفت که دوست دارد به لبه‌ی Pele ٬ آتشفشان فعال یو(قمر مشتری) برود. در آن‌جا٬ باریکه‌هایی از گاز تا ارتفاع ۴۵۰ کیلومتر بر فراز دریاچه‌ای عظیم از گدازه به سوی آسمان پرتاب می‌شوند. اگر او فرصتی برای‌اش پیش می‌آمد٬ پیمانه‌ای از آن را برمی‌داشت تا ببیند آیا موادی از گوشته‌ی قمر در آن‌ها یافت می‌شود یا نه؟

Radebaugh 3

بالا: جنی راده‌باگ طرح مایکل کارول از آتش‌فشان Loki Patera نشان می‌دهد که در قمر یو مشتری قرار دارد – پایین: تصویری که جنی از دریاچه‌ی گدازه‌ای در اتیوپی گرفته است – حق‌ نشر تصویر بالا: بیل دانفورد

برای مطالعه‌ی جهان‌های منظومه‌ی شمسی واقعاً‌ باید درباره‌ی طیف وسیعی از موضوعات گوناگون اطلاع داشته باشیم: زمین‌شناسی٬‌ هواشناسی٬ نجوم حتی زیست‌شناسی. به همین علت است که راد‌ه‌باگ معتقد است که علم‌ سیاره‌شناسی بسیار جالب و تأثیرگذار است. این علم به‌نوعی نقطه‌ی اعتلای همه‌ی علوم است. ‌آن‌چه که او و دیگر کاوش‌گران را با مشکل روبرو می‌کند٬ تهدید نگران‌کننده‌ی کاوش‌های نواحی بیرونی منظومه‌ی شمسی است که ممکن است «رو به سیاهی» برود. در سال ۲۰۱۷ فضاپیمای کاسینی به جوّ زحل فرو خواهد رفت. در آن زمان٬ گروه پژوهش راداری کاسینی٬ نمی‌توانند از بیش‌تر از ۶۰ درصد سطح تیتان عکس بگیرند. اما نحس‌تر از آن٬ این است که در حال حاضر پس از کاسینی مأموریت جدی دیگری به سوی زحل یا هیچ یک از سیارات بیرونی منظومه‌ی شمسی برنامه‌ریزی نشده است. اما راده‌باگ همچنان امیدوار است. او می‌گوید که در شرایط کنونی بودجه‌ای که برای این‌ کاوش‌ها اختصاص یافته بسیار ناگوار است اما این مشکلات ممکن است با راه‌حلی کلیدی حل شوند: حمایت مردمی.

با این حال در چند سال آینده‌ بسیاری از مأموریت‌های هیجان‌انگیز انجام خواهند شد. مأموریت‌های دلخواه او٬‌ یکی مأموریت فضاپیما «سپیده‌دم» به سیارک غول‌پیکر سرس است و دیگری مأموریت Osiris Rex است که قرار است نمونه‌ای از سیارک Benu جدا کند و به زمین بازگرداند. با وجود این نباید مأموریت ماجراجویانه کاسینی را فراموش کرد. ما در آینده فرصت خواهیم داشت تا انقلاب تابستانی نیم‌کره‌ی شمالی تیتان را رصد کنیم. با تغییرات آب‌وهوایی٬ چه اتفاقی برای تپه‌های شنی خواهد افتاد؟ دریاهای متان چه‌طور؟ آیا از شمال رخت می‌بندند و به سوی جنوب می‌روند؟ فضاپیما کاسینی پیش از آن‌که با فرو رفتن در طوفان‌های زحل٬ غزل خداحافظی را بخواند در ناحیه‌ای بین زحل و حلقه‌هایش پرواز خواهد کرد. اما او معتقد است با این حال٬ هیجان‌انگیزترین٬ جالب‌ترین٬ متنوع‌ترین و چالش‌برانگیزترین مقصد٬ همچنان زمین است. در این‌باره می‌گوید: « اگر ما جای دیگری از منظومه‌ی شمسی زندگی می‌کردیم٬ برای سفر به زمین فوق‌العاده مشتاق می‌شدیم. هنوز چیزهای فراونی برای یاد گرفتن وجود دارد.»

Lots To Explore

گوشه و کنار دفتر کار دکتر راده‌باگ – حق نشر تصویر: بیل دانفورد

امتیاز این مقاله و حق نشر همه‌ی تصاویر متعلق به مجمع سیاره‌ای٬ Planetary.org است و با اجازه‌ی رسمی ترجمه و منتشر شده است.

برچسب :

درباره نویسنده

1مطلب نوشته است .

یک نظر درباره‌ی “جَنی راده‌باگ٬ کاوش‌گر تیتان”

  • رضا wrote on ۸ شهریور, ۱۳۹۲, ۱۳:۱۰

    سایت جالبی دارین….

    [پاسخ]

نوشتن دیدگاه

لطفاً دیدگاه های خود را به «فارسی» بنویسید و از نوشتین «فینگلیش» پرهیز کنید؛ در غیر این صورت دیدگاه تان منتشر نخواهد شد. شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 كانوت. محفوظ است.
Powered by Persian Wordpress